Haksız da sayılmayız! İşin uzmanları da stresin kanserden kilo
sorununa, kalp krizinden felce, gastritten kolite her şeyle ilgisi
olduğunu söylüyor. Dahası taşikardi atakları, uyku sorunları, tansiyon
düşme veya yükselmeleri, baş dönmeleri, kulak çınlamaları kısacası
aklınıza gelen pek çok şey stresten kaynaklanabiliyor.
Sözcük anlamı itibarıyla stres, ?bedeniniz veya egonuza yönelik
gerçek veya var olduğu zannedilen herhangi bir tehdit?ten başka bir şey
değil. Bu tehdidin sonuçları ?bedensel ve ruhsal bazı belirtilere yol
açıyor.
Tehditlerin sayısı her gün artıyor ve sosyoekonomik
düzey yükseldikçe de çoğalıyor. ışten kovulmanız, yeni bir işe
hazırlanmanız, işinizi büyütme ve geliştirmeye çalışmanız ya da iflas
etmeniz, havasız, susuz, yiyeceksiz kalma korkularınız, endişeleriniz,
telaşlarınız, ölümler, kayıplar, evlilik planları ya da boşanmalar
aklınıza gelen her şey tehdit olarak algılanabiliyor.
Durum
böyle olunca ?stresi yok etmek? başarılması asla mümkün olamayacak bir
hedeftir. Bu nedenle amacımız stres kaynaklarından uzak durmaya çalışmak
ve yüklendiğimiz stresleri adam gibi yönetmeyi öğrenmek olmalıdır.
İşte size 25 maddelik bir çözüm planı.
1 ?Hayır?
deyin
Bazen sınırlarınızı çizmek
zorunda kalabilirsiniz. Aşırı stres altında olan insanlar genellikle
kendilerini ifade edemezler ve her şeyi yutarak, ?Bunu yapmak
istemiyorum? veya ?Yardıma ihtiyacım var? demek yerine bütün işleri
kendi başlarına halletmeye çalışırlar! Böylece kaldırabileceklerinden
çok daha fazlasını yüklenirler. Stresle mücadeleye ?iş yükünüzü
azaltarak? başlayın.
2 Yeni seçenekler bulun
Patronunuza bir seçenek sunun; ?Bu işi yapmayı gerçekten
istiyorum ancak bunu başarabilmem için başka bir şeyi yapmayı
bırakmalıyım, bunlardan hangisini yapmamı tercih edersiniz?? deyin.
3 Su için
Masanızda daima su
bulundurun ve sık sık için. Stres altında olduğunuzdan, daha fazla
terlersiniz ve tabii ki ağzınız kurur. Su içerek kendinizi daha iyi
hissedebilirsiniz.
4 Uyuyun
Yeterince uyduğunuzdan, uykunuzun sizi dinlendirdiğinden ve beyninizi
boşalttığından emin olun.
5 Öfkenizi kontrol edin
Bir top oyununda duygularınızı dışa vurarak sisteminizden
gerginliğin bir kısmını uzaklaştırabilirsiniz. Gerçekten kötü sözler
sarf ederek, biraz da bunlarla dalga geçerek kalbinizdeki adrenalin
deşarjından kurtulabilirsiniz. Çok yoğun stres altında olduğunuzda bir
spor karşılaşmasına gidin, tezahürat yapın.
6
Kaslarınızı gevşetin
Kaslarınızı
gerçekten gevşetmek istiyorsanız sıcak küvete yatın. En iyi gevşemeyi
sağlamak için, sıcaklığı vücut derecesinden bir-iki derece yüksek olan
küvette 15 dakika yatın.
7 Dik oturun
Dik oturuş nefes almayı kolaylaştırır ve beyne daha fazla
kan gitmesini sağlar. Stres altında olduğumuzda genellikle kambur
dururuz ve bu da nefes almayı ve kan akımını kısıtlayarak umutsuzluk
duygusunun artmasına neden olabilir.
8 Başkalarına
yardımcı olun
Gönüllü
olun. Yalnızlık duygusu endişelerinizi artırır. Başkalarına yardımcı
olmak, başarı duygusu ve kendine saygıyı aşılar. Ayrıca başkalarının
dertlerini görünce kendinizinkilerin ne kadar da önemsiz olduğunu
anlayabilirsiniz. ışte size bir fayda daha; fedakârlık yapmak daha uzun
yaşamanızı sağlayabilir. Michigan Üniversitesi?nde Ann Arbor tarafından
yapılan 10 yıllık bir çalışmada hiç gönüllü iş yapmayan erkeklerde ölüm
oranının, haftada en az bir kez gönüllü iş yapan erkeklere göre iki kat
daha fazla olduğu saptanmıştır.
9 Elinize
sıkabileceğiniz bir şeyler alın
İşlerinizdeki masanızda bir el egzersiz aleti veya bir tenis topu
bulundurun ve gergin olduğunuzda bunu sıkın. Stres kan dolaşımına
adrenalin salınımını sağladığında vücut kas aktivitesini ister. Bir
şeyleri sıkmak vücudumuzun bu kas aktivitesi isteğini yerine getirerek
rahatlatır.
10 Ayağınızı yorganınıza göre uzatın
Gelirinizin üzerinde bir yaşam tarzı benimsemek,
hastalanmanıza neden olabilir. Alabama Üniversitesi?nde yapılan bir
çalışmada karşılayamayacakları kadar yüksek düzeyde bir yaşam
standardında yaşamaya çalışan ailelerde sağlık problemleri gelişme
olasılığının yüksek olduğu bulunmuştur.
11 Sosyal
bağlarınıza önem verin
Geleneksel
yapısını koruyan, kültürel ilişkilerini önemseyen, geliştirenlerde stres
daha az oluyor.
12 İlişkilerinizi güçlendirin
Annenizi, babanızı, kardeşlerinizi,
teyze ve halanızı, amcalarınızı arayın, onlarla zaman zaman birlikte
olmaya çalışın. Eski aile geleneklerinizi koruyun.
13
Espri gücünüzü kullanın
İşyerinde
espri anlayışının değerini anlatmak için ciltler dolduracak kadar yazı
yazılabilir. Çalışmalar, güldüğümüzde stresle savaşan beyin
kimyasallarının salgılandığını göstermiştir. Uzmanlar iyi bir kahkahanın
gergin kasları gevşettiğini, vücudumuza daha fazla oksijen girmesini
sağladığını ve kan basıncımızı düşürdüğünü söylemektedir. ıyi bir ruh
halini yakalamanın sadece bir kahkahayla olabileceğine inanan uzmanların
sayısı hiç de az değil.
14 Nefesinizi tutun
Bu teknik 30 saniyede rahatlamanıza yardımcı olabilir.
Derin bir nefes alın ve içinizde tutun. Ellerinizi parmak uçlarınızı
birleştirerek itin. 5 saniye bekleyin ve ellerinizi gevşetirken
nefesinizi yavaşça bırakın. Rahatlayana kadar bu hareketi 5-6 kez
tekrarlayın.
15 10 dakikalık bir ?masa başI tatili?
yapın
Meditasyon çok iyi bir
rahatlatıcıdır, ancak bazen bunu yapmak için uygun ortam ve zaman
bulunamayabilir. Uzmanlar, ofisinizdeki masada minik bir tatil yapmanızı
öneriyor. Sadece gözlerinizi kapatın, diyaframdan derin bir nefes alın
ve kendinizi Antalya?da deniz kenarında düşleyin. Güneşin sıcaklığını
hissedin. Dalgaları dinleyin. Havadaki deniz kokusunu içinize çekin.
Kendinizle stres arasına biraz mesafe koyun. Günde birkaç dakika süreli
bir ?tatil araları? size çok yardımcı olabilir.
16
Koklayın!
Masanızda bir elma veya
limon bulundurmak sinirlerinizi yatıştırabilir. Bir çalışmada zaman
baskısı altında matematik problemleri çözen kişilerin yeşil elma
koklatılırsa daha az stres hissettikleri bulunmuştur. Vanilya kokusunun
da rahatlama sağladığına dair kanıtlar vardır. Limon kolonyaları veya
vanilyalı kokuların yanında daha birçok kokudan (okaliptüs, ylang-ylang)
bu amaçla yararlanabilirsiniz.
17 Ses düzeyini
alçaltın
Eğer çok gürültülü bir
ortamda yaşıyor veya çalışıyorsanız kulak tıkacı kullanmayı deneyin.
Tıkaçların, sesi en az 20 desibel azalttığından emin olun. Sesleri
lehinize de kullanabilirsiniz. Flüt ve diğer yumuşak sesli
enstrümanların kullanıldığı hafif müzikler dinlemeyi, sessiz sakin
yerlerde yürümeyi, ağaçların hışırtısını, denizlerin dalgalarını ve
hafif yağmur çiselemesini dinlemeyi deneyin. Müzik ve sesler yatıştırıcı
ve dinlendirici olduğu kadar ?stres temizleyicisi-süpürücüsü? de
olabilirler.
18 İnançlarınızı geliştirin, inançıı biri
olun
Güçlü inanç bağları, tevekkül ve kabullenmeyi,
hoş görmeyi, iyimserlik hissini sağlar, stresi azaltır. ıç huzur
önemlidir.
19 Programınızı gevşetin
Yapacağınız hemen hemen bütün işlerin
sizin öngördüğünüzden daha uzun süre alabileceğinin farkına varın. Bir
işi bitirmek için kendinize yeterli zamanı vererek anksiyetenizi
azaltabilirsiniz. Eğer genellikle işi bitirme süresi sizin için bir
problem ise, kendinize gerekli olduğunu düşündüğünüzden yüzde 20 daha
fazla zaman tanıyın.
20 Liste yapın
Bir sürü plan ama çok az zaman vardır. Stresi yenmek için
önceliklerimizi belirlemeyi öğrenmemiz gerekiyor. Her günün
başlangıcında tanımlamanız gereken en önemli işinizi seçin ve onu
bitirin. Eğer yapılacaklar listesi yapan biriyseniz bir kerede beşten
fazla madde koymayın. Bu şekilde bütün işlerinizi bitirebilir ve
kendinizi daha başarılı hissedebilirsiniz.
21 Farklı
açıdan bakın
Size stres veren duruma
başka bir açıdan bakmaya çalışın. Gerçekten bu kadar kötü mü? Soruna
başka türlü bakmanın bir yolu yok mu? Stres yaratan durumdan
kaçınamıyorsanız, hazırlıklı yaklaşın, stresi önlemek için adımlar atın.
22 Strateji geliştirin
Bazı kişiler sizi gereksiz yere strese sokuyorsa, kim olurlarsa
olsunlar, bir an durup kendinizi onların yerine koyun. Bunu neden
yapıyor olabilirler? Bundan kazançları nedir? Bakış açılarını ve
motivasyonlarını anlamakla sizde neden oldukları stresi azaltmak için
daha iyi bir strateji geliştirebilirsiniz. Belirli bir kişiyle
ilişkilerinizin strese neden olduğunu düşünüyorsanız, durumu bu kişiyle
konuşun. Suçlayıcı olmayın, yalnızca sizinle iletişim biçiminin
streslenmenize yol açtığını söyleyin. Belki beraberce birbirinizi strese
sokmayacak bir ilişki biçimi geliştirebilirsiniz.
23
Boş zamanlar üretin
Mutluluk için
yeterince bol boş zamana sahip olmak şarttır. Boş zamanları yeterince
kuvvetli bir stres giderici olarak kullanabilirsiniz.
24
Esnek olun
Kolay öfkelenmeyin.
Hiddetten ve şiddetten sakının. Kabul edebileceğiniz esneklik
sınırlarını olabildiğince geniş tutun.
25 Aç kalmayın
Sık ve az yiyin. Öğün atlamayın. Güçlü bir kahvaltı ile
güne başlayın. Ara öğünler yapıp ?sağlıklı şeyler? atıştırın: Meyve,
fındık-fıstık-ceviz, az yağlı yoğurt veya ayran...
Prof.Dr. Osman Müftüoğlu
